O Autorze
Kontakt
Linki
Opis skrótów

Śniadecki Jan

Jeografiia czyli opisanie matematyczne (...)

start » drzewo katalogowe druki polskie » nauki o ziemi » geografia fizyczna ziemi
SniadeckiJeogr
SnideckiJeogryc
TYTUŁ:
Jeografiia czyli opisanie matematyczne i fizyczne ziemi.
PODTYTUŁ:
Wydanie trzecie na nowo od Autora przejrzane, i znacznie powiększone: z tablicą wyrażającą położenie ieograficzne znakomitszych mieysc na ziemi.
AUTOR:
Śniadecki Jan
TŁUMACZ/REDAKTOR:
WYDANIE:
trzecie
MIEJSCE WYDANIA:
Wilno
DRUKARZ/WYDAWCA:
Nakładem i Drukiem Józefa Zawadzkiego Imperator: Wilen: Uniwer: Typografa
DATA WYDANIA:
1818
ILOŚĆ TOMÓW:
ILOŚĆ STRON:
XIX, [14], 451, [1], 18
ILUSTRACJE/TYPOGRAFIA:
tabl. ryc. poza tekstem 5 (miedzioryty rozkł.)
FORMAT:
20 cm.
OPRAWA:
psk. z epoki, winietka ze ślepo tłocz. tyt. naklejona na grzb., brzegi k. barwione na czerwono
STAN ZACHOWANIA:
nieaktualne piecz. bibliot., naderwanie prawego rogu 3 tabl. ryc. ze szkodą dla ryc., w bloku 25 k. z plamą na środku (s. 345-394)
UWAGI:

Geografia została dokończona i złożona w Towarzystwie Przyjaciół Nauk w Warszawie w r. 1803, a ukazała się w 1804; drugie wydanie - poprawione i uzupełnione - wyszło w Wilnie w oficynie Józefa Zawadzkiego w 1809 roku; wyd. trzecie - również przejrzane i powiększone o jeden rozdział - ukazało się ponownie u Zawadzkiego 1818 (DWGP [1967] s.167).

 

O AUTORZE / KOMENTARZ:


Do czasu opublikowania przez Jana Śniadeckiego pierwszego wydania Geografii w 1804 r. (w tym samym roku jego brat Jędrzej publikuje swój prze?omowy traktat fizjologiczny Teorya jestestw organicznych), geografia jako nauka była w Polsce uprawiana w sposób statystyczno-opisowy, a wydawane dzieła miały zwykle charakter kompilacyjny, np: Geografia powszechna Karola Wyrwicza (1773), Początki krajopisarstwa ku pożytkowi Akademii Rycerstwa Korpusu Kadeckiego Edlinga (1768), Ziemiopismo powszechne czasów naszych Ignacego Giecego (1772), Gramatyka geograficzna Remigiusza Ładowskiego (1774-82), Atlas dziecinny, czyli nowy sposób nauczania geografii Dominika Szybińskiego (1772).
W porównaniu z ww. tytułami, dzieło Śniadeckiego stanowiło zupełnie nową jakość – zrywało z metodą kompilacyjną i celami opisowymi na rzecz przedstawienia naukowego systemy geografii jako nauki ścisłej, opartej na matematyce, astronomii i fizyce.
Śniadecki pozostawał pod wyraźnym wpływem klasyków tych nauk – Newtona, Kopernika, Keplera, Huygensa, Eulera, d’Alamberta, Lagranga, Laplace’a – z pismami których zetknął się w czasie wieloletnich studiów, poprzedzających wydanie Geografii.

Po uzyskaniu doktoratu z filozofii – a miał wówczas 19 lat – wykładał przez rok w Szkole Wydziałowej Krakowskiej hydrostatykę, hydraulikę i nieznaną jeszcze wówczas w Polsce ekonomię polityczną, a następnie wyjechał na studia zagraniczne.
W 1778 w Getyndze słuchał wykładów z matematyki u Kaestnera, ucznia Chrystiana Wolffa, który przetłumaczył dzieło holenderskiego geografa Jana Lulofsa, zawierające wstęp do matematycznej i fizycznej znajomości globu (1755). Prawdopodobnie właśnie lektura tego dzieła, polecanego przez Kaestnera, wskazała Śniadeckimu zasadność stosowania matematyki do zagadnień geograficznych.
Z Getyngi udał się do Holandii, gdzie zapoznał się z klasycznym dla geografii nowożytnej dziełem Bernarda Warena (Varenuisa) Geographia generalis (1650). Z Holandii pojechał do Paryża, gdzie zawarł osobistą znajomość z Laplacem, z którym rozmawiał o fizyce i astronomii.
Jak zaznacza Józef Straszewski w swoim szkicu, poświęconym geograficznym osiągnięciom Śniadeckiego, „...nie ulega wątpliwości, że pierwsze pomysły do Geografii przyszły Śniadeckiemu w obcowaniu z Laplace’em... Ale podczas, gdy Laplace położył fundament pod mechanikę niebieską, Śniadecki przedstawił system fizyki ziemi... Różnica zatem między dziełami obu matematyków jest zasadnicza, nie tylko w ich punkcie wyjścia, ale i w celach, do których obaj zmierzaj?.” (DWGP [1967] s.165).
W Paryżu zapoznał się Śniadecki także z teorią kosmogoniczną Buffona, którą cytuje w Geografii i poddaje krytyce ze stanowiska zasad fizyki.
W 1781 wraca do Krakowa, gdzie zostaje profesorem matematyki i zakłada obserwatorium astronomiczne.
Kolejny z wyjazdów zagranicznych związany był z pobytem w Anglii, gdzie poznał Herschela. Tam też zaznajomił się z pomiarami triangulacyjnymi i pracami terenowymi, prowadzonymi pod kierunkiem generała Roya nad mapą topograficzną Anglii.
Zgodnie z diagnozą Staszewskiego, „...Śniadecki zbudował swoje dzieło od podstaw; tworzywo brał z elementów nauk ścisłych, wnioski opierał na przesłankach matematyki i fizyki, w wykładzie stosował najczęściej metodę aprioryczną. System geografii fizycznej skonstruował w rozumieniu fizyki kuli ziemskiej.” (DWGP [1967] s. 161).

Z powodu zastosowania oryginalnej metody i wymagających gruntownego przygotowania odwołań do nauk szczegółowych, dzieło Śniadeckiego nie zostało należycie docenione przez współczesnych, a geografia polska – z wyraźną dla niej szkodą – nie poszła torem wyznaczonym przez Geografię fizyczną.

© 2017 HistoriaNaturalis.pl   »   Strona Główna - O Autorze - Kontakt - Linki
b.a.bez autora
b.m.bez miejsca wydania
b.r.bez roku wydania
b.w.bez wydawcy
bibl.bibliografia
bibliot.biblioteka/-teczny
brosz.broszura
ded.dedykacja
egz.egzemplarz
ilustr.ilustracja
introlig.introligator/-atorski
k.karta
k.przedtyt.karta przedtytułowa
k.tyt.karta tytułowa
kolor.kolorowany
marm.marmoryzowany
nlb.nieliczbowany
opr.oprawa
pap.papier
perg.pergamin
pł.płótno
p.-p.passe-partout
ppł.półpłótno
psk.półskórek
red.redaktor/-akcja
rozkł.rozkładany/-adane
ryc.rycina/-y
rys.rysunek/-ował
ryt.rytował
s.strona/-y
sygn.sygnował/sygnatura
t.tom
tab.tabela
tabl.tablica
tłocz.tłoczony
tłum.tłumacz/-aczył
wol.wolumin/-y
wyd.wydał/-anie/-awniczy
włas.własnościowy
złoc.złocony/-enie
[ ]informacja spoza podstawowego źródła danych